Exocet Anti-Gemi Füzesi

0

Exocet, Fransız üretici olan Nord-Aviation tarafından 1967 de geliştirilen anti-gemi füze sistemi.

Dünyanın; hala en ünlü anti-gemi füzelerinden biri olan Exocet, MM-38 adında gemisavar füze olarak üretilmeye başlandı. Füzenin adı Nord-Aviation şirketinin o yıllarda teknik müdürlüğünü yapan M. Guillot tarafından verilmiştir. Exocet ismi verilirken; esasında uçan balık olarak da bilinen balık çeşidi, Latince adı Exocoetus Volitans’tan esinlenilmiştir. Daha sonraki yıllarda Aerospatiale şirketiyle ortaklaşa üretilen Exocet füzeleri günümüzde MBDA tarafından üretilmektedir.

Temel gövde tasarımı Nord AS30 havadan karaya taktik füzesinden esinlenilerek geliştirilen Exocet MM-38, deniz yüzeyi üzerinde adeta kayarak seyreden ve hedefine ulaşan anti-gemi füzesidir. İlk olarak bir gemiden ateşlenmek üzere geliştirilen füze daha sonraki yıllarda uçaklardan, helikopterlerden, yüzeyden ve denizaltılardan fırlatılabilen çeşitli versiyonlarıyla gelişimini sürdürmüştür.

Geliştirildiği yıllarda üstün başarı gösteren füzenin en önemli özelliği; gemi, helikopter uçak veya bir başka platform da olsa, nereden atılırsa derhal deniz seviyesinde veya birkaç metre üstünde yol alması yani çok düşük bir uçuş irtifasına sahip olmasıdır. Bu düşük irtifa sebebiyle hedef geminin radar sistemlerinin füzeyi tespit etmesi oldukça zorlaşır. Exocet, radar sistemi tarafından tespit edilince üstten vuruş yapmak üzere tasarlanmış olduğundan hava savunma sistemleri için adeta baş belasıdır. Gemiye tam ortadan çarpar ve yok edici nitelikte hasar verir. (Artık birçok savaş gemisi deniz seviyesine de ateş edebilmektedir)

Zaman içinde birçok versiyonu geliştirilen Exocet, menzil konusunda çok büyük başarılar elde etmiştir. İlk versiyonu olan MM-38 modelinde 42 km menzile sahip olan anti gemi füzesi günümüzde MM-40 Blok-3 modeliyle 180+ km menzile sahiptir.

Nispeten kompakt bir yapıya sahip olan füze, küçük ve orta büyüklükte ki savaş gemilerine (fırkateynler, korvetler) saldırmak için tasarlansa da menzilinde ve ayrıca isabet ve tahribat büyüklüklerinde zaman içinde ki gelişimle uçak gemileri gibi daha büyük hedeflere karşı saldırı kabiliyeti kazanmıştır. Bu özellikler göz önüne alındığında zamanla füzenin platform ve menzil farklılıklarını gösteren toplamda 4 versiyonu mevcuttur:

MM-38 EXOCET:

MM-38 adlı ilk versiyonu savaş gemilerine konuşlandırıldı. Yukarıda da belirttiğimiz gibi 42 km menzile sahip olan bu versiyon 1970 yılına kadar üretilmeye devam etti. MM38 helikopterden fırlatılma çalışmalarına başlansa da bu fikir sadece test aşamalarında kaldı. Daha sonra ki yıllarda Birleşik Krallık’ ta ‘Excalibur’ olarak adlandırılan bir sahil savunma versiyonu geliştirildi ve 1985’ten 1997’ye kadar Cebelitarık’a konuşlandırıldı.

MM-38 Exocet Atışı

AM-39 EXOCET:

AM-39 (havadan fırlatılan) adlı bir diğer versiyon birçok hava aracında (savaş jetleri, deniz karakol uçakları, helikopterler) konuşlandırıldı. Menzilinde MM-38’e nispeten artış olsa da, hava aracının da yapı ve hızına bağlı olarak 70 km aralığının ötesine geçemedi.

AM-39 Exocet Füzesi Taşıyan Rafale Savaş Uçağı

MM-39 EXOCET MOD2:

MM-39 denizaltılardan ateşlenebilen Exocet versiyonu. 533 mm ağır torpido tüplerinden ateşlenir.

MM40 BLOK 1-2:

MM-40 (yüzeyden fırlatılan) Blok-1, Blok-2 ve Block-3 olarak üç farklı versiyon üretilip savaş gemileri ve kıyı bataryalarına yerleştirildi. MM-40 Blok 2 için menzil 72 km iken Blok-3 180+ km (97 deniz milinden fazla) menzile sahiptir. Ayrıca Blok-3 Exocet, bir önceki sürüm Blok 2’den daha hafif ve tahribat gücü daha gelişmiştir. Exocet füze envanterinin en gelişmiş versiyonu olan Exocet Blok-3’e yakından bakalım:

MM-40 EXOCET BLOK3

Exocet MM-40 Block-3 silah sistemi, Exocet ailesinin en yeni nesil gemi kaynaklı versiyonudur ve birçok donanma ile aktif operasyonel hizmette bulunmaktadır.

Exocet MM-40 Block 3, tedarik ve lojistik destek maliyetleri üzerindeki etkiyi en aza indirirken gelişmiş operasyonel performans ve teknoloji yükseltmeleri sağlar. Blok-3 gövde tasarımı bazı yeniliklerle optimize edilmiştir. Genişletilmiş menzili, terminal aşamasında yüksek manevra kabiliyeti sağlayan dört hava girişinden beslenen, bir güçlendirici ve katı yakıtlı motor- turbojet içeren yeni bir tahrik sisteminden türetilmiştir. Dört hava girişinin amacı; turbojet motoru kullanımıyla ve yüksek G manevraları sırasında motora sürekli hava girişi sağlamaktır.

Exocet MM-40 Block-3’ün Görev Planlama yazılım modülü, ateşleme kararlarını desteklemek için görev planlarını otomatik olarak hesaplar. Exocet MM-40 Block-3 silahının esnekliği, yeni navigasyon paketinin doğruluğu ile daha da artırılarak, hedefte eşzamanlı süre ile çok düşük irtifalarda (sıyırma yüksekliğinde) optimize edilmiştir. 3B yol haritalarının, optimize edilmiş yörüngelerin ve birden fazla füzenin eşzamanlı olarak terminal rehberliğinde ki saldırılarının programlanmasına olanak tanır. Terminal rehberliği, denizdeki hedefleri ayırt etmek ve seçmek için gelişmiş bir J-bandı aktif arayıcıya ve kara hedefleri için GPS doğruluğuna dayanır. Bir başka deyişle; Block-3 füzesi, deniz hedeflerine farklı açılardan saldırmasına ve kara hedeflerini vurmasına olanak tanıyan GPS rehberlik sistemi, yol noktası komutlarını kabul ederek, kara saldırı füzesi olarak yüksek tahrip gücüyle etkin bir rol oynuyor.

Exocet MM40 Block 3, halihazırda hizmette olan lojistik destek varlıklarının çoğu ile uyumludur. Fırlatma sistemi tüm MM40 sürümleriyle birlikte çalışabilir, böylece Blok 3’e sorunsuz bir geçiş sağlanmıştır. MM40 BLOCK 3 gemi seti, çok çeşitli deniz platformlarına kurulum için elverişlidir. Bu özellikler eski versiyon kullanıcılarının yeni versiyonu tercih etmesinde büyük kolaylıklar sağlamıştır.

 

Optimize edilmiş Blok 3 gövde tasarımında dikkat çeken diğer özellikler:

  • EXOCET MM40 BLOCK 3, olumsuz hava koşullarında dahi standart menzil yeteneği
  • Tüm savaş gemilerine karşı çok düşük irtifada 180+ km sınıfı operasyonel menzil
  • Hareketli hedeflere karşı bile yüksek isabet olasılığı
  • Düşman hava savunmalarına karşı olağanüstü nüfuz kabiliyeti
  • Karmaşık saldırı senaryolarıyla başa çıkmak için yüksek esneklik
  • OPERASYONEL AVANTAJLARI
    • Caydırıcılıktan çatışmaya her durumda kadar deniz üstünlüğü sağlar
    • Yok et ve unut prensibiyle çalışır
    • Yüksek bir önleme olasılığı ile tüm ortamlarda (sahil veya açık sular) uzun menzilli darbe yeteneği sağlar
    • Her türlü hava koşuluna uygundur
    • Birden çok hedef için uyumludur
    • Kapsamlı ve kullanımı kolay Görev Planlama Sistemi
    • YENİLENEN ÖZELLİKLERİ
        • Yüksek G terminali manevraları için optimize edilmiştir
        • Düşük gözlemlenebilirlik: azaltılmış IR ve RCS izleri (karakteristik imzalar)
        • Fırlatıldığında tek bir fırlatılan roket itici
        • Yeni bir turbojet motor
        • Operasyonel esneklik ve uzun menzilli angajman
        • Hibrit bir INS / GPS paketi
        • Bir radar altimetreye dayalı 3B yol noktası navigasyonu
        • Kendi kendine uyarlanmış- otomatik denizden sıyırma
        • Uyarlanabilir arama modellerine sahip gelişmiş J-bandı aktif RF arayıcısı
        • Koordinatlara kara saldırısı
        • Duyarsız savaş başlığı
        • Darbe tapası ve yakınlık işlevi
      Fransız Donanmasına Ait La Fayette Sınıfı Fırkateyn Exocet Atışı

      OPERASYONEL GEÇMİŞİ:

      Exocet füzeleri geliştirildiği günden bu yana deniz savaşlarında ve kıyı savunmalarında etkin rol oynamıştır. Özelikle Falkland ve İran- Irak Savaşları’nda savaşın gidişatını belirleyici unsur olmuştur.

      Falkland Savaşı:

      Falkland Savaşı 1982 yılında Arjantin donanmasına ait Exocet AM39 füzelerine sahip hava unsurları Kraliyet Donanmasına ait uçak gemisi HMS Sheffield’ e hava saldırısı yaptı ve AM39 havadan fırlatılan iki Exocet füzesinden biri tarafından vuruldu. İkinci füze iskele tarafının yarım mil ötesinden sıyırıp denize sıçradı

      Sheffield’ı vuran füze, güverte seviyesi 2’de sancak tarafına çarptı, Makine Dairesi bölmesini yararak içeride bir delik oluşturdu. Gövde kabaca 1,2 x 3 metre yarılmıştı ancak daha sonra yapılan araştırmalara göre savaş başlığı patlamamıştı. Buna rağmen tayfanın 20 personeli ölmüş, 26 personeli yaralanmıştı. Savaş esnasında Sheffield’ın kaybı, İngiliz halkı ve hükümeti için derin bir şok oldu. Daha sonra Arjantin, Birleşik Krallık’ a ait bir uçak gemisini daha Exocet füzeleriyle vurdu. Falkland Savaşı’ndan sonraki yıllarda; İngiliz hükümeti, Kraliyet Donanması’nın Exocet’e karşı füze karşıtı savunmalarının yetersizliği nedeniyle son derece -haklı olarak- endişe sahibiydi. Bu da o yıllarda deniz savaşlarında bu füzelere olan ihtiyacın gerekliliğini anlatmaya yeterliydi.

       

      İran – Irak Savaşı:

      İran-Irak Savaşı sırasında, 17 Mayıs 1987’de, başlangıçta bir Dassault Mirage F1 uçağı olarak tanımlanan ancak aslında modifiye edilmiş bir Falcon50 uçağı olan bir Irak hava unsuru, Amerikan fırkateyni USS  Stark’a iki Exocet füzesi ateşledi.

      Her iki füzede gemiye isabet etti. Bu saldırı ile 37 Birleşik Devletler Donanması personeli öldürüldü ve 21 personeli ise yaralandı.

    • Vurulduktan sonra USS Stark
    •  

      Mevcut Kullanıcı Ülke ve Donanmalar

      Exocetler dünya üzerinde birçok donanma tarafından aktif olarak kullanılıyor.

      Arjantin Donanması- MM38, MM40 ve AM39

      Brunei Kraliyet Brunei Donanması- MM38, MM40

      Brezilya Donanması- MM38, MM40 Blok 2 ve AM39

      Kamerun Donanması- MM38, MM40 (P-48S (Bakassi) uçağında)

      Şili Donanması- Scorpène sınıfı denizaltı için AM39, MM40 blok-2, MM40 blok-3

      Kıbrıs Donanması- MM40

      Ekvator: MM40

      Mısır: AM39, MM38 ve MM40

      Fransız Donanması- MM38, MM40, AM39, SM39

      Alman Donanması- RBS 15 ile değiştirildi.

      Yunan Donanması- MM38, MM40 Blok 2/3

      Yunan Hava Kuvvetleri- AM39

      Endonezya Fatahillah sınıfı korvet üzerinde MM38, Sigma sınıfı korvet üzerinde MM40 Blok 2 ve Bung Tomo sınıfı korvet üzerinde, MM40 Blok 3.

      Hindistan Hint Donanması (Kalvari sınıfı denizaltında)

      İran Hava Kuvvetleri – AM39

      Malezya Kraliyet Donanması- MM38, MM40 Blok 2, MM40 Blok 3 ve SM39 (Scorpène sınıfı denizaltılarda)

      Fas Kraliyet Donanması- MM38, MM40 Blok 2/3,

      Fas Hava Kuvvetleri- AM39

      Pakistan Donanması- Agosta 90B (Khalid) sınıfı denizaltılarda SM39

      Pakistan Hava Kuvvetleri- Mirage 5PA3’te

      Peru Donanması- PR-72P sınıfı korvetler üzerinde MM38, ASH-3D Sea Kings ve Mirage 2000P üzerinde AM39 Block 2, Lupo sınıfı fırkateynlerde MM40 Block 3

      Güney Afrika Donanması- Valor sınıfı fırkateynlerde MM40 Blok 2. Donanma, Blok 3 füzesine yükseltme yapmayı planlıyor.

      Tayland Kraliyet Donanması- MM38

      Tunus Donanması La Combattante III sınıfı hızlı saldırı aracı için MM-40 Exocet

      Türkiye MM38  (ömürleri doldu.)

      Birleşik Arap Emirlikleri Baynunah sınıfı korvet üzerinde BAE Donanması MM40 Blok 3

      Uruguay Ulusal Donanması- João Belo sınıfı fırkateynlerde MM38 Exocet

      Bulgaristan, Kolombiya, Kuveyt, Libya Umman ve Katar gibi ülkeler donanmalarında ve diğer askeri unsurları envanterinde Exocet füzeleri bulundurmaktadır.

       

       

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Gelecek Mavi Vatan!

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.