Cengiz Topel, babasının görevli olduğu İzmit’te 2 Eylül 1934 tarihinde doğdu. Dört çocuklu bir ailenin üçüncü çocuğu olan Cengiz Topel’in babası Trabzonlu Tekel tütün eksperi Hakkı Bey, annesi Mebuse Hanım’dır.
İlkokula Bandırma’da başlayan ve Gönen’de devam eden Topel, babasının yaşamını yitirmesiyle ailesiyle İstanbul’un Kadıköy ilçesine yerleşti. Topel, Kadıköy Yel Değirmeni Okulunda ilk ve orta öğrenimini tamamladı. Lise öğrenimine Haydarpaşa Lisesinde başlayan Topel, daha sonra Kuleli Askeri Lisesine devam ederek 1953’te buradan mezun oldu.
Cengiz Topel, 1955’te Kara Harp Okulunu bitirerek asteğmen olarak Türk Silahlı Kuvvetleri saflarına katıldı.
Küçük yaşlardan beri havacılığa olan merakı sonucu hava sınıfına giren ve pilotaj eğitimi için Kanada’ya gönderilen Topel, buradaki eğitimini başarıyla tamamlayarak 1957’de yurda döndü ve Merzifon 5’inci Ana Jet Üs Komutanlığında göreve başladı. Topel, 1961’de Eskişehir 1. Hava Ana Jet Üssü’ne atandı ve 1963’te yüzbaşılığa terfi etti.
8 Ağustos 1964 tarihinde Rumlar’ı Türk Halkı’na karşı işledikleri insanlık dışı eylemlerden caydırmak için Eskişehir’den Kıbrıs’a, 4’lü Filo Komutanı olarak gönderildi. F-100 uçağıyla yapılan alçak uçuş sırasında uçağı yerden açılan uçaksavar ateşi ile isabet alarak düşürüldü.
Paraşütle atlamayı başardı, fakat Rumlar tarafından esir alındı. Uluslararası savaş hukukunun esirleri kapsayan maddelerine aykırı olarak yapılan işkenceler sonucu şehit olmuştur.
Cenazesi, ısrarlı girişimler sonucu 12 Ağustos 1964 tarihinde Rumlar’dan alınabildi. Kıbrıs’ta, Adana’da, Ankara ve İstanbul’da yapılan törenlerden sonra 14 Ağustos 1964 tarihinde Edirnekapı’daki Sakızağacı Hava Şehitliği’nde toprağa verildi.
Naaşı inceleyen Eşref Düşenkalkar’ın ifadesi gerçeği bütün çıplaklığıyla ortaya koymaktadır.Eşref Düşenkalkar der ki;
Türk doktorların ve Birleşmiş Milletler askerlerinin huzurunda Topel’in cesedini dikkatle incelediğimde, sol gözünün Rumlar tarafından tahrip edilmiş ve her iki kolunun pazusunun matkapla delinmiş olduğunu gördüm. Edep yerleri ezilmiş, kafatasının sol tarafına bir beton çivisi çakılmıştı. Sol ayağı da kırılmıştı. Bunlar yetmezmiş gibi, boğazından göbeğine kadar göğsü yarılmış ve çuval diker gibi yeniden dikilmişti. İç organlarını çalmışlardı, akciğeri ve kalbi noksandı der. Rumlar Cenevre Sözleşmesi’ni hiçe saymışlar, genç Yüzbaşıyı korkunç işkencelere tâbi tutarak şehit etmişlerdir.
Cumhuriyet tarihinin ilk hava harp şehidi olan ve kahramanlığıyla anılan Cengiz Topel’in adı, bugün Türkiye’nin çeşitli il ve ilçelerindeki yüzlerce park, cadde ve sokakta yaşatılıyor.
KKTC’de adına anıt dikilen ve müze açılan Topel’in ismi, bir köye ve hastaneye de verildi.
8 Ağustos 1964 şehit düşen Cumhuriyet tarihininde Kıbrıs Davamızın ilk şehidi Cengiz Topel’i saygı ve rahmetle anıyoruz.
Yazar: Ali Rıza Pala
